Davranışsal bağımlılık nedir?
Davranışsal bağımlılıklar; bireyin belirli bir davranışı, olumsuz sonuçlarına rağmen kompulsif biçimde tekrarlamasıdır. Başlangıçta keyifli veya rahatlatıcı olan bu davranış, zamanla yaşamda merkezi bir yer edinerek işlevselliği ve ilişkileri bozabilir.
Yaygın türleri
- İnternet bağımlılığı: Sosyal medya, online oyun ve genel internet kullanım bozukluğu.
- Oyun bağımlılığı: Dijital ve mobil oyunlar üzerinde kontrol kaybı.
- Alışveriş bağımlılığı: İhtiyaç dışı satın alma dürtüsünü kontrol edememe.
- Egzersiz bağımlılığı: Sağlığı tehlikeye atacak düzeyde zorlantılı egzersiz.
Genel belirtiler
- Davranışla aşırı zihinsel meşguliyet ve kontrol çabalarının başarısızlığı
- İstenen etkiyi elde etmek için süre/yoğunluğu artırma ihtiyacı
- Yapamadığında huzursuzluk, kaygı veya çökkünlük
- Olumsuz sonuçlara rağmen sürdürme ve gizleme
Tedavi yaklaşımımız
Kapsamlı değerlendirme sonrası kişiye özel plan oluşturulur. Bilişsel davranışçı terapi, motivasyonel görüşme ve bireysel terapi ile bağımlılığın altında yatan nedenler çalışılır; tetikleyicilerle başa çıkma ve sağlıklı alternatif davranışlar geliştirilir. Aile danışmanlığı ve nüks önleme süreci destekler.
Sıkça sorulan sorular
Davranışsal bağımlılık madde olmadan nasıl gelişir?
Belirli bir davranış (oyun, sosyal medya, alışveriş) başlangıçta keyif verir; zamanla beynin ödül sistemini etkileyerek kompulsif ve zararlı bir örüntüye dönüşebilir.
İnternet ve oyun bağımlılığı tedavi edilebilir mi?
Evet. Bilişsel davranışçı terapi, tetikleyicilerle başa çıkma ve sağlıklı alternatif alışkanlıklar geliştirme ile etkili sonuçlar alınır.
Tedavi ne kadar sürer?
Bağımlılığın türü ve şiddetine göre değişir; kişiye özel plan ilk değerlendirmede belirlenir.